Een mondelinge vermaking
Gepubliceerd in Maison en France mei/juni 2012

 
Het is natuurlijk niet mogelijk dat iemand zijn laatste wil aan één of meer personen meedeelt met als gevolg dat er tegelijkertijd een testament tot stand komt. Daarvoor is iemands laatste wil te belangrijk en moet men de gelegenheid hebben om goed na te denken voordat het tot een testament komt. Mondelinge testamenten zouden er ook te gemakkelijk toe kunnen leiden dat iemand onder druk wordt gezet om een gunstige verklaring af te leggen. Ook zouden er vaak bewijsproblemen kunnen rijzen. Het is dan ook niet voor niets dat een testament alleen in schriftelijke vorm kan worden opgemaakt. Zelfs een mondelinge verklaring die bij een notaris wordt afgelegd, maakt dat niet anders.
 
Toch zijn er enkele uitzonderingen die ook in de jurisprudentie en in de fiscale regels zijn erkend. Het gaat dan om een samenstel van feiten die fiscaal worden afgehandeld alsof zij uit een testament voortkomen. Bijvoorbeeld bij een natuurlijke verbintenis. Dat is een dringende, wel alleen morele, verplichting om iemand te helpen. Deze kan enerzijds niet worden afgedwongen, maar anderzijds kan iemand die eraan heeft voldaan, er niet op terugkomen. Daaronder vallen met name begunstigingen aan een partner en een gehandicapt kind om die zo verzorgd mogelijk achter te laten. Maar ook daarbuiten kunnen mensen worden bedacht. Hierbij stelt de fiscus wel strikte voorwaarden. Zo moet voldoende bewezen worden dat de erflater iemand wilde bedenken. Aldus zijn er getuigenverklaringen, brieven, telefoongesprekken etc. nodig die iemand als begunstigde aanwijzen. De erfgenamen kunnen dus niet gezamenlijk nog iemand uit de hoge hoed toveren.
 
Wij hebben een keer een geval behandeld waarbij iemand enkele bezoeken aan een notaris had gebracht en met deze zijn wensen uitgebreid had besproken. De notaris had ook een concepttestament gemaakt. Tevens hadden de erfgenamen daaraan hun akkoord gegeven. De erflater overleed echter voortijdig. Het is toen gelukt om de Franse fiscus van een en ander te overtuigen waarna zijn Franse nalatenschap conform zijn wensen kon worden verdeeld, onder de heffing van erfbelasting die hoort bij de uitvoering van een testament. 
 
Iedere erfgenaam heeft overigens het recht om met een begunstiging niet akkoord te gaan, zelfs wanneer de mondelinge vermaking zou vaststaan. Zijn er twee erfgenamen waarbij de een niet en de ander wel akkoord gaat, dan ontvangt de begunstigde de helft van wat hem was toebedacht.
 
Fiscaal kan een mondelinge vermaking grote gevolgen hebben. Zonder erkenning zou eerst erfbelasting bij de erfgenaam geheven worden en daarna schenkbelasting bij de derde. Met erkenning wordt er alleen erfbelasting in de verhouding erflater/derde geheven. Ook wordt er bij de erfgenaam een geringer bedrag belast. Zijn erfdeel neemt immers af. Om al deze eisen en problemen te voorkomen is het natuurlijk het beste om de laatste wil gewoon in een testament vast te leggen. In Frankrijk gaat dat zelfs gemakkelijker dan bij ons omdat men daar alleen maar met de hand zijn wil hoeft op te schrijven, te dateren en te ondertekenen om reeds een rechtsgeldig testament maken.
Download als PDF:




              
Klik hier voor de folder