De afwikkeling van een nalatenschap
Gepubliceerd in Maison en France 2006 nr 5

De afwikkeling van een nalatenschap
 
De verschillen tussen het Franse en het Nederlandse erfrecht komen het meest pregnant tot uitdrukking bij de afwikkeling van een nalatenschap. Als voorbeeld neem ik een erflater die getrouwd is en kinderen heeft. Deze kinderen krijgen in Frankrijk altijd een deel van de eigendom van het huis - waardoor er steeds samen met hen beslissingen genomen moeten worden - terwijl volgens Nederlands recht de eigendom alleen bij de langstlevende echtgenoot terechtkomt. De kinderen krijgen hierbij geen eigendom maar een geldvordering die pas bij het overlijden van de langstlevende tot uitkering komt. Dit is geregeld in het Nederlandse versterferfrecht dat geldt wanneer er geen testament is opgemaakt. Het kan ook in een Nederlands testament worden bepaald. De complicaties die hierbij in de verhouding langstlevende/kinderen kunnen ontstaan, leiden er overigens vaak toe dat een Frans testament voor alleen het Franse huis, raadzaam is. Dit wordt gemaakt in aanvulling op hetgeen naar Nederlands recht geldt. Er wordt daarin voor de vererving van het Franse huis, allereerst een keuze gemaakt voor het Franse recht zodat daarover niet meer gestreden behoeft te worden. Tevens wordt bepaald welke aanspraken de erfgenamen hebben: (bloot)eigendom, vruchtgebruik of een combinatie daarvan. Buiten dit alles geldt dat in Frankrijk ook een resultaat kan worden bereikt dat geheel overeenkomt met het Nederlandse recht, mits alle erfgenamen daaraan na het overlijden hun goedkeuring geven. Daarvoor moet echter zowel in Nederland als in Frankrijk het nodige worden ondernomen.
 
Van belang is allereerst dat de Nederlandse notaris bij het opstellen van zijn stukken, rekening houdt met de Franse aspecten. Tevens moet hij de erfgenamen ervan op de hoogte stellen dat er nog een aparte Franse afwikkeling moet volgen. Soms meldt hij dat niet en blijkt pas na jaren dat het huis in het Franse kadaster nog steeds op naam van de erflater staat. Ook moet dan nog de aangifte voor het Franse successierecht worden gedaan waarbij een aanzienlijke rente alsmede een boete kan worden opgelegd. Meestal blijken deze zaken pas wanneer een huis wordt verkocht en dan kan er plots grote tijdsdruk ontstaan. Het is dus zaak dat het Franse deel van een erfenis, gewoon bij de afwikkeling wordt meegenomen, gelijktijdig met het Nederlandse deel.
 
Afhankelijk van de kennis en de medewerking van de Franse notaris, verloopt deze afwikkeling soepel of niet. Overleg is hierbij een eerste vereiste, terwijl de medewerking van de Nederlandse notaris, die in een akte bepaalde verklaringen kan afleggen, ook kan helpen. De Franse notaris mag c.q. moet namelijk afgaan op formele verklaringen van zijn Nederlandse ambtsgenoot en hij kan zijn werk aanzienlijk sneller uitvoeren wanneer hij van adequate verklaringen c.q. samenvattingen wordt voorzien.
 
Onze ervaring hierbij is overigens dat de praktijk weerbarstiger is dan eigenlijk zou moeten. Een willekeurige Franse notaris ter plaatse heeft te maken met erflaters van vele nationaliteiten zodat hij zich iedere keer moet instellen op andere regels en wensen. Ervaring met het Nederlandse recht heeft hij vaak niet. Daardoor ontstaat er verwarring en vertraging. Wij hebben dan ook besloten om de nalatenschappen die wij behandelen, via een vaste notaris te leiden die zich het Nederlandse recht inmiddels goed eigen heeft gemaakt. Het proces verloopt daardoor soepeler en er kan met alle Nederlandse mogelijkheden en wensen rekening gehouden worden. Hij maakt allereerst een akte die aan het Franse erfrecht voldoet, maar kan daaraan een tweede etappe toevoegen die tot het gewenste Nederlandse resultaat leidt. Het Franse deel van een nalatenschap kan daardoor binnen circa zes maanden worden afgewikkeld.
 




              
Klik hier voor de folder